امگا 3 نوعی اسید چرب ضروری است که بدن نمیتواند آن را تولید کند و باید از طریق رژیم غذایی دریافت شود. اگرچه ماهیهای چرب مانند سالمون و ساردینها منابع شناختهشده امگا 3 هستند، اما برای افرادی که به دلایل مختلف ماهی مصرف نمیکنند یا به دنبال منابع غیردریایی هستند، چندین منبع گیاهی و غیردریایی غنی از امگا 3 وجود دارد.
غذاهای غیردریایی حاوی امگا 3:
- بذر کتان (Flaxseeds)
- بذر کتان یکی از بهترین منابع گیاهی امگا 3 است. این دانهها به خصوص سرشار از آلفا-لینولنیک اسید (ALA) هستند که نوعی از امگا 3 محسوب میشود.
- روغن بذر کتان نیز بسیار غنی از امگا 3 است.
- بهترین روش مصرف آنها آسیاب کردن بذرها و افزودن به اسموتیها، ماست یا سالادها است.
- دانه چیا (Chia Seeds)
- دانه چیا نیز یک منبع بسیار خوب از امگا 3 (ALA) است. این دانههای کوچک و مغذی میتوانند به راحتی به رژیم غذایی اضافه شوند، مانند افزودن به غلات صبحانه، پودینگ چیا یا نوشیدنیها.
- گردو (Walnuts)
- گردو یکی از مغزهای غنی از امگا 3 است و یک منبع عالی برای گیاهخواران و افرادی که ماهی نمیخورند محسوب میشود.
- مصرف گردو به عنوان میانوعده یا اضافه کردن آن به سالادها و غذاها میتواند به تأمین امگا 3 کمک کند.
- دانه کنف (Hemp Seeds)
- دانههای کنف علاوه بر پروتئین، حاوی امگا 3 (ALA) هستند و به راحتی در غذاها استفاده میشوند. این دانهها را میتوان به اسموتیها، سالادها یا غذاهای پخته اضافه کرد.
- روغن کانولا (Canola Oil)
- روغن کانولا نسبت به سایر روغنهای گیاهی حاوی مقدار بیشتری امگا 3 است. این روغن را میتوان برای پخت و پز، سرخ کردن یا تهیه سسهای سالاد استفاده کرد.
- سویا و محصولات سویا (Soybeans and Soy Products)
- سویا و محصولات مشتقشده از آن مانند توفو و شیر سویا حاوی مقادیر قابل توجهی از امگا 3 هستند.
- مصرف سویا در رژیم غذایی میتواند نیاز بدن به امگا 3 را تا حدی تأمین کند.
- سبزیجات برگ سبز
- برخی از سبزیجات برگ سبز مانند اسفناج و کلم بروکلی حاوی مقادیر کمی امگا 3 (ALA) هستند. هرچند که مقدار آن نسبت به منابع دیگر کمتر است، اما همچنان میتواند به تأمین نیاز بدن کمک کند.
- روغن کلزا (Camelina Oil)
- این روغن کمتر شناخته شده اما غنی از امگا 3 است و میتواند به عنوان جایگزین روغنهای معمولی در پخت و پز یا تهیه غذاها استفاده شود.
- آووکادو (Avocado)
- آووکادو علاوه بر چربیهای سالم، حاوی مقادیر اندکی امگا 3 است و میتواند به رژیم غذایی تنوع ببخشد.
مکملهای حاوی امگا 3:
- مکملهای روغن کتان یا روغن چیا: برای افرادی که نمیتوانند به اندازه کافی امگا 3 از منابع غذایی دریافت کنند، این مکملها گزینه مناسبی هستند.
- مکملهای جلبک (Algal Oil): جلبکها منبع اصلی تولید امگا 3 در زنجیره غذایی دریایی هستند و مکملهای تولید شده از جلبکها به عنوان جایگزینی برای روغن ماهی توصیه میشوند. این مکملها شامل DHA و EPA (انواع امگا 3 که به طور مستقیم در بدن قابل استفاده هستند) میباشند.
اگرچه منابع دریایی مانند ماهیهای چرب اصلیترین منابع امگا 3 هستند، اما برای افرادی که ماهی مصرف نمیکنند، بذر کتان، دانه چیا، گردو، دانه کنف، و برخی روغنهای گیاهی و سبزیجات میتوانند امگا 3 ضروری بدن را تأمین کنند. استفاده از این منابع در رژیم غذایی به حفظ سلامت قلب، مغز و کاهش التهاب در بدن کمک میکند.
برای اکثر بزرگسالان، مزیت های امگا 3 برای سلامتی بیشتر از خطر جذب مقدار زیادی جیوه یا سایر آلاینده ها در ماهی است. انواع سموم در ماهی شامل جیوه، دیوکسین ها و بی فنیل های پلی کلرینات (PCB) هستند. مقدار این سموم به نوع ماهی و محل صید آن بستگی دارد.
جیوه به طور طبیعی به مقادیر کم در محیط زیست یافت می شود. اما آلاینده های صنعتی می تواند جیوه تولید کند و آن را در رودخانه، نهرها و اقیانوس ها انباشته کند که این باعث تجمیع این عنصر در غذاهایی می شود که ماهی ها از آنها تغذیه می کنند. وقتی ماهی این غذاها را می خورد، جیوه در اندام های بدن ماهی انباشته می شود.
ماهی های بزرگ که در رده های بالایی زنجیره غذایی قرار دارند، ماهی های کوچکتر را می خورند و مقادیر زیادی جیوه را جذب می کنند. هرچه ماهی بیشتر در دریا زندگی کند، ماهی بزرگتر می شود و مقدار جیوه در بدن او نیز بیشتر می شود. ماهی هایی با
بیشترین مقدار جیوه شامل موارد زیر هستند:
• کوسه
• Tilefish
• شمشیرماهی
• شاه ماهی ماکرو
بدلیل نگرانی نسبت به مقدار جیوه یا سایر آلاینده ها، همه باید از خوردن ماهی پرهیز کنیم؟
اگر ماهی های دریایی حاوی جیوه می خورید، این ماده سمی می تواند در بدنتان انباشته شود. اگرچه بعید است که جیوه باعث مشکلی برای بزرگسالان شود اما به رشد مغز و سیستم عصبی جنین و کودکان آسیب می زند.
سازمان غذا و داروی امریکا و موسسه حفاظت از محیط زیست (EPA) توصیه کردند که گروه های زیر باید مصرف ماهی را کمتر کنند:
• زنانی که باردار هستند یا قصد باردارشدن دارند
• مادران شیرده
• کودکان


زنان باردار یا زنانی که قصد باردارشدن دارند، مادران شیرده یا کودکان می توانند از مزیت های ماهی و انواع غذاهای دریایی و ماهی هایی با کمترین میزان جیوه مثل سالمون و میگو برای سلامتی بهره ببرند و مقدار خوردن ماهی را به مقادیر زیر محدود کنند:
• حدود 340 گرم از انواع ماهی و غذاهای دریایی در هفته
• حدود 115 گرم ماهی تن در یک هفته
• عدم مصرف ماهی های غنی از جیوه مثل کوسه، شمشیرماهی، شاه ماهی ماکرو و Tilefish
آیا نگرانی های دیگری در رابطه با خوردن ماهی وجود دارد؟
اخیرا برخی مطالعات به رابطه بین سطح بالای اسیدهای چرب امگا3 در خون با افزایش خطر سرطان پروستات اشاره کردند. اما دیگر مطالعات نشان دادند که اسیدهای چرب امگا3 می توانند از سرطان پروستات پیشگیری کنند.
هیچ یک از این مطالعات کامل و جامع نیستند بنابراین نیاز به تحقیقات بیشتری در این زمینه می باشد. از همین رو در مورد خطرات احتمالی مصرف این ماده غذایی با پزشک صحبت کنید.
برخی محققان نسبت به خوردن ماهی پرورشی برخلاف ماهی هایی که از دریا صید می شوند، بدلیل استفاده از آنتی بیوتیک، آفت کش ها و سایر موادشیمیایی که در پرورش ماهی استفاده می شود، نگران هستند. با این حال سازمان غذا و داروی امریکا نشان داد که سطح آلاینده ها در ماهی های تجاری، اثرات مضری برای سلامت بهمراه ندارد.
آیا با خوردن سایر غذاهای حاوی اسیدهای چرب امگا 3 یا با مصرف مکمل های اسیدچرب امگا3 می توان از همان مزیت ها برای سلامت قلب بهره برد؟
در صورت عدم دسترسی به ماهیان غنی از اسید چرب امگا 3 یا داشتن دغدغه نسبت به مقادیر بالای جیوه در ماهیان دریایی، مکملهای حاوی امگا 3 می توانند جایگزین مناسبی باشند.
سایر غذاهای غیردریایی که حاوی امگا 3 هستند:
• دانه کتان و روغن دانه کتان
• گردو
• روغن کانولا
• سویا و روغن سویا
• دانه چیا
• سبزیجات برگدار
• غلات صبحانه، پاستا، لبنیات و سایر محصولات غذایی غنی شده با اسیدهای چرب امگا3
تنظیم: زهرا محبی